{"id":503,"date":"2026-04-20T08:00:50","date_gmt":"2026-04-20T08:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/?p=503"},"modified":"2026-01-05T10:16:16","modified_gmt":"2026-01-05T10:16:16","slug":"modern-dunya-sistemi-immanuel-wallerstein-kultur-medya-ve-ideoloji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/?p=503","title":{"rendered":"Modern D\u00fcnya Sistemi-Immanuel Wallerstein (K\u00fclt\u00fcr, Medya ve \u0130deoloji)"},"content":{"rendered":"

Tarihe Bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 Sarsan Bir Teori<\/strong>
\nTarihi genellikle y\u00fckselen ve d\u00fc\u015fen imparatorluklar\u0131n, sava\u015fan ve bar\u0131\u015fan uluslar\u0131n bir hikayesi olarak \u00f6\u011freniriz. \u0130ngiltere sanayi devrimini ba\u015flatt\u0131, \u0130spanya Amerika’y\u0131 fethetti, Fransa devrim yapt\u0131. Peki ya bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 temelde yanl\u0131\u015fsa? Ya uluslar\u0131 de\u011fil de daha b\u00fcy\u00fck, k\u00fcresel bir sistemi merkeze almam\u0131z gerekiyorsa? Tarihsel sosyolog Immanuel Wallerstein’\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an eseri “Modern D\u00fcnya Sistemi”, tam da bu soruyu sorarak tarih anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 k\u00f6kten sarsar. Wallerstein’a g\u00f6re, 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren d\u00fcnyay\u0131 anlaman\u0131n anahtar\u0131, tek tek \u00fclkeler de\u011fil, onlar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel bir ekonomik sistemdir. Bu yaz\u0131da, Wallerstein’\u0131n tarih okumalar\u0131m\u0131z\u0131 sonsuza dek de\u011fi\u015ftiren en \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve ezber bozan be\u015f fikrini dam\u0131taca\u011f\u0131z.<\/p>\n

1. Kural\u0131 Unutun: Analiz Birimi Ulus De\u011fil, “D\u00fcnya Sistemi”dir<\/strong>
\nWallerstein’\u0131n en temel ve devrimci arg\u00fcman\u0131 \u015fudur: Toplumsal de\u011fi\u015fimi anlamak i\u00e7in do\u011fru analiz birimi, egemen devletler veya ulusal toplumlar de\u011fil, bir b\u00fct\u00fcn olarak “d\u00fcnya-sistemi”dir. Bu, kapitalizmin veya modern d\u00fcnyan\u0131n y\u00fckseli\u015fini tek tek \u0130ngiltere, Fransa veya Hollanda’y\u0131 inceleyerek anlayamayaca\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131na gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclkeler, m\u00fcnferit akt\u00f6rler de\u011fil, daha b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn, yani Avrupa merkezli d\u00fcnya-ekonomisinin birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 par\u00e7alar\u0131yd\u0131. Wallerstein, bu sistemin tek bir k\u00fcresel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne sahip oldu\u011funu ve i\u00e7indeki farkl\u0131 co\u011frafi b\u00f6lgelerin bu i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7inde birbirine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur. Bu kavram\u0131, Wallerstein, tarih\u00e7i Fernand Braudel’in ifadesinden ilhamla \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: “…daha geni\u015f bir kategori i\u00e7inde incelenmesi gerekti\u011fi konusunda \u0131srar ediyordum ki ben buna d\u00fcnya-sistemi ad\u0131n\u0131 verdim (d\u00fcnya kelimesi k\u00fcresel ile e\u015fanlaml\u0131 de\u011fildi)\u2014Fernand Braudel’in deyimiyle, d\u00fcnya de\u011fil, bir d\u00fcnya.” (Yani, t\u00fcm gezegeni kapsayan tek bir sistem de\u011fil, kendi i\u00e7sel kurallar\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan, kendi kendine yeterli b\u00fcy\u00fck bir ekonomik alan.) Bu fikir neden bu kadar \u00f6nemlidir? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu analitik \u00e7er\u00e7eve, bir \u00fclkenin zenginli\u011fini veya yoksullu\u011funu yaln\u0131zca kendi i\u00e7 dinamiklerine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne veya politikalar\u0131na ba\u011flamak yerine, o \u00fclkenin k\u00fcresel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki rol\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Zenginlik ve yoksulluk, ayn\u0131 sistemin iki y\u00fcz\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

2. Kapitalizmin Kirli S\u0131rr\u0131: \u00d6zg\u00fcr Olmayan Emek \u00dczerine Y\u00fckseldi<\/strong>
\nKapitalizm denince akla genellikle fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fan “\u00f6zg\u00fcr \u00fccretli emek” gelir. Wallerstein, bu denklemin eksik ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ona g\u00f6re kapitalist d\u00fcnya-ekonomisi, farkl\u0131 b\u00f6lgelerde farkl\u0131 emek kontrol bi\u00e7imlerini ayn\u0131 anda ve bilin\u00e7li olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sistem, “\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” ve “zorbal\u0131\u011f\u0131” ayn\u0131 anda ve birbirini destekler \u015fekilde bar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Wallerstein, bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131y\u0131 net bir \u015fekilde ortaya koyar:<\/p>\n

\u2022 Merkez (Core): Kuzeybat\u0131 Avrupa gibi b\u00f6lgelerde, vas\u0131fl\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fc gerektiren \u00fcretim s\u00fcre\u00e7leri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ve artan oranda \u00f6zg\u00fcr \u00fccretli emek kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u2022 \u00c7evre (Periphery): Do\u011fu Avrupa ve Hispanik Amerika gibi b\u00f6lgelerde ise merkezdeki sanayinin ve n\u00fcfusun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu ham maddeleri ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerini (tah\u0131l, \u015feker vb.) \u00fcretmek i\u00e7in “zorunlu nakit \u00fcr\u00fcn eme\u011fi” dayat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Wallerstein bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imini ‘ikinci serflik’ veya ‘k\u00f6lelik’ gibi terimlerle anmakla yetinmez, ona “zorunlu nakit \u00fcr\u00fcn eme\u011fi” ad\u0131n\u0131 verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu, Orta \u00c7a\u011f’daki gibi yerel bir efendi i\u00e7in de\u011fil, do\u011frudan k\u00fcresel bir pazar i\u00e7in yap\u0131lan, dolay\u0131s\u0131yla kapitalist sisteme i\u00e7kin bir \u00fcretim tarz\u0131yd\u0131.
\n\u2022 Yar\u0131-\u00c7evre (Semi-periphery): \u0130talya ve G\u00fcney Fransa gibi eski merkezler, bu iki u\u00e7 aras\u0131nda bir konumda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lgelerde, hem \u00fccretli emek hem de zorunlu emek unsurlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ortak\u00e7\u0131l\u0131k (sharecropping) gibi melez emek bi\u00e7imleri yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu k\u00fcresel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00e7evrede \u00fcretilen art\u0131k de\u011ferin (k\u00e2r\u0131n) sistematik olarak merkeze akmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece merkezdeki sermaye birikimi h\u0131zlan\u0131rken, \u00e7evre b\u00f6lgelerdeki yoksulluk ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k kal\u0131c\u0131 hale gelmi\u015ftir. Bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc mekanizmas\u0131n\u0131n ne kadar sistemli oldu\u011funun kan\u0131t\u0131 ise, sistemin i\u015flemedi\u011fi yerlerde ne oldu\u011fudur. Wallerstein, \u0130talya ve Flandre gibi eski ticaret merkezlerinde i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin \u00fccretleri y\u00fcksek tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun sonucunda da sermayenin bu b\u00f6lgelerden ka\u00e7arak eme\u011fin daha ‘ucuz’ ve \u00f6rg\u00fcts\u00fcz oldu\u011fu Hollanda ve \u0130ngiltere gibi yeni merkezlere akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. K\u0131sacas\u0131 kapitalizm, sadece \u00f6zg\u00fcr emekle de\u011fil, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zg\u00fcr olmayan eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n

3. Avrupa Neden Y\u00fckseldi de \u00c7in Y\u00fckselmedi? (Cevap Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131z Gibi De\u011fil)<\/strong>
\nAvrupa’n\u0131n son 500 y\u0131ldaki k\u00fcresel hegemonyas\u0131, genellikle teknolojik veya k\u00fclt\u00fcrel bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak anlat\u0131l\u0131r. Wallerstein, bu Eurosentrik (Avrupa merkezci) varsay\u0131ma meydan okur. Ona g\u00f6re fark, teknoloji veya k\u00fclt\u00fcrde de\u011fil, siyasi yap\u0131da yatmaktad\u0131r. 15. y\u00fczy\u0131lda \u00c7in, teknolojik olarak Avrupa’dan geri de\u011fildi; hatta pusula ve barut gibi alanlarda \u00e7ok daha ileriydi. Amiral Cheng Ho komutas\u0131ndaki devasa filolar\u0131, Portekiz gemileri okyanuslara a\u00e7\u0131lmadan \u00e7ok \u00f6nce Hint Okyanusu’nu ba\u015ftan ba\u015fa katetmi\u015fti. Peki neden devam\u0131 gelmedi?
\nWallerstein, iki b\u00f6lge aras\u0131ndaki temel fark\u0131 \u015f\u00f6yle ortaya koyar:<\/p>\n

\u2022 \u00c7in: Tek bir siyasi \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015fmi\u015f bir “d\u00fcnya-imparatorlu\u011fu”ydu. \u0130mparatorlu\u011fun \u00f6nceli\u011fi, devasa b\u00fcrokrasiyi ayakta tutmak, siyasi istikrar\u0131 korumak ve pirin\u00e7 \u00fcretimine dayal\u0131 i\u00e7 ekonomiyi y\u00f6netmekti. Pirin\u00e7 tar\u0131m\u0131, daha fazla toprak de\u011fil, daha fazla insan g\u00fcc\u00fc gerektiriyordu. Bu nedenle, deniza\u015f\u0131r\u0131 ke\u015fifler ve s\u00f6m\u00fcrgeler, imparatorluk i\u00e7in hem maliyetli hem de gereksiz bir risk olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve k\u0131sa s\u00fcre sonra sonland\u0131r\u0131ld\u0131.
\n\u2022 Avrupa: Bir “d\u00fcnya-ekonomisi”ydi; yani tek bir siyasi imparatorluk de\u011fil, birbiriyle s\u00fcrekli rekabet eden \u00e7ok say\u0131da devletten (krall\u0131klar, \u015fehir-devletleri) olu\u015fuyordu. Bu amans\u0131z rekabet, devletleri s\u00fcrekli olarak yeni zenginlik ve g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 aramaya itti. Ayr\u0131ca, s\u0131\u011f\u0131r ve bu\u011fdaya dayal\u0131 Avrupa tar\u0131m\u0131, \u00c7in’in pirin\u00e7 tar\u0131m\u0131n\u0131n aksine, daha fazla topra\u011fa ihtiya\u00e7 duyuyordu. Bu da co\u011frafi geni\u015flemeyi adeta bir zorunluluk haline getirdi.<\/p>\n

Tarih\u00e7i Pierre Chaunu’nun belirtti\u011fi gibi, motivasyon fark\u0131 her \u015feyden \u00f6nemliydi: Her hal\u00fckarda, \u00c7in’in 15. y\u00fczy\u0131ldaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6receli bir ara\u00e7 k\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok, motivasyon eksikli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. Temel motivasyon, genellikle bilin\u00e7alt\u0131nda yatan, mek\u00e2n ihtiyac\u0131 olmaya devam etmektedir. Bu analiz, Avrupa’n\u0131n y\u00fckseli\u015fini k\u00fclt\u00fcrel veya dini ‘dehalara’ ba\u011flayan a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131r ve oda\u011f\u0131 tamamen yap\u0131sal ve ekolojik zorunluluklara kayd\u0131r\u0131r. Tarihin “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz” bir ilerleyi\u015fi oldu\u011fu fikrini sarsar ve yap\u0131sal ko\u015fullar\u0131n, teknolojik kapasiteden daha belirleyici olabildi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n

4. Bir Paradoks: S\u0131n\u0131rs\u0131z Kapitalizmi G\u00fc\u00e7l\u00fc Devletler \u0130n\u015fa Etti<\/strong>
\nLiberal mit, kapitalizmi genellikle “devlet m\u00fcdahalesi olmayan serbest piyasa” olarak tan\u0131mlar. Wallerstein, bu fikrin tarihsel bir yan\u0131lg\u0131 oldu\u011funu savunur. Kapitalizmin be\u015fi\u011fi olarak g\u00f6r\u00fclen g\u00fc\u00e7l\u00fc devletler, serbest piyasan\u0131n koruyucusu de\u011fil, bizzat onun en b\u00fcy\u00fck piyasa bozucu mekanizmas\u0131yd\u0131. Merkezdeki g\u00fc\u00e7l\u00fc devletler (\u0130ngiltere, Fransa, Hollanda), kendi burjuva s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 k\u00fcresel arenada korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in kritik bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bu devletler:<\/p>\n

\u2022 Kendi pazarlar\u0131n\u0131 g\u00fcmr\u00fck duvarlar\u0131 gibi korumac\u0131 politikalarla rakip burjuvazilere kar\u015f\u0131 savundular.
\n\u2022 \u00c7evre b\u00f6lgeleri askeri g\u00fc\u00e7 kullanarak s\u00f6m\u00fcr\u00fcye a\u00e7\u0131k hale getirdiler ve ticari anla\u015fmalar\u0131 kendi lehlerine dayatt\u0131lar.
\n\u2022 Vergi toplama ve b\u00fcrokratik mekanizmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sermayenin kendi \u00fclkelerinde birikmesini te\u015fvik ettiler.
\n\u2022 \u0130\u00e7eride d\u00fczeni ve m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alarak ticareti ve \u00fcretimi g\u00fcvenli k\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n

Peki ama s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan bir fenomen olan kapitalizm, neden g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin geli\u015fimiyle desteklensin? Wallerstein’a g\u00f6re bu bir paradoks de\u011fil, sistemin temel mant\u0131\u011f\u0131d\u0131r: S\u0131n\u0131r tan\u0131mayan bir fenomen olan kapitalizm neden g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin geli\u015fimiyle desteklensin? Bu, tek bir cevab\u0131 olmayan bir sorudur. Ama bu bir paradoks de\u011fildir; tam tersine. Kapitalist bir d\u00fcnya-ekonomisinin ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi, ekonomik kararlar\u0131n \u00f6ncelikle d\u00fcnya-ekonomisi arenas\u0131na y\u00f6nelik olmas\u0131, siyasi kararlar\u0131n ise \u00f6ncelikle yasal kontrole sahip daha k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131lara, yani d\u00fcnya-ekonomisi i\u00e7indeki devletlere (ulus-devletler, \u015fehir-devletleri, imparatorluklar) y\u00f6nelik olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

5. \u0130mparatorlu\u011fun \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Sistemin Zaferi<\/strong>
\n16. y\u00fczy\u0131lda Kutsal Roma \u0130mparatoru V. Charles’\u0131n (\u015earlken) kurdu\u011fu Hapsburg \u0130mparatorlu\u011fu, Avrupa’n\u0131n yeni olu\u015fan d\u00fcnya-ekonomisini tek bir siyasi \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirmeye y\u00f6nelik son b\u00fcy\u00fck giri\u015fimdi. Bu imparatorlu\u011fun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca bir hanedan\u0131n yenilgisi de\u011fil, bir sistemin di\u011ferine olan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kan\u0131t\u0131yd\u0131. V. Charles’\u0131n imparatorlu\u011fu, \u0130spanya’dan Almanya’ya, \u0130talya’dan Amerika’daki s\u00f6m\u00fcrgelere kadar uzanan devasa bir alan\u0131 kontrol ediyordu. Ancak bu giri\u015fimin ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131n\u0131n temel bir nedeni vard\u0131: B\u00f6ylesine geni\u015f bir ekonomik alan\u0131 tek bir b\u00fcrokratik ve askeri yap\u0131yla kontrol etmenin maliyeti s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezdi. S\u00fcrekli sava\u015flar, isyanlar ve devasa idari masraflar, imparatorlu\u011fun hazinesini t\u00fcketti ve 1557’de iflas etmesine yol a\u00e7t\u0131. Bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, “d\u00fcnya-imparatorlu\u011fu” modeline kar\u015f\u0131 “d\u00fcnya-ekonomisi” modelinin zaferiydi. Bu olay, sermaye birikimi i\u00e7in \u00e7ok merkezli, rekabet\u00e7i bir devletler sisteminin, tek merkezli, hantal bir imparatorluktan \u00e7ok daha esnek, verimli ve k\u00e2rl\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131. Kapitalistler, tek bir imparatorun siyasi ve ekonomik bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda olmaktansa, birden fazla devlet aras\u0131nda manevra yapma ve rekabeti kendi lehlerine kullanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tercih ettiler. Wallerstein’\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi: Kapitalizm tam da d\u00fcnya-ekonomisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tek bir siyasi sistem de\u011fil, \u00e7ok say\u0131da siyasi sistem bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in geli\u015febilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hapsburg \u0130mparatorlu\u011fu’nun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Hollanda, \u0130ngiltere ve Fransa gibi daha \u00e7evik, ulusal odakl\u0131 ve ticari \u00e7\u0131karlara \u00f6ncelik veren devletlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7arak d\u00fcnya-sisteminin merkezini yeniden \u015fekillendirdi. B\u00f6ylece Hapsburglar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede incelenen paradoksun kan\u0131t\u0131 oldu: Kapitalizm, her \u015feyi yutan tek bir imparatorlu\u011fun siyasi kontrol\u00fc alt\u0131nda de\u011fil, birbiriyle rekabet eden ve sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda manip\u00fcle edilebilen \u00e7ok say\u0131da g\u00fc\u00e7l\u00fc devletin varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde geli\u015febilirdi.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015ften Bug\u00fcne Uzanan Bir Sistem<\/strong>
\nWallerstein’\u0131n bize sundu\u011fu ders, tarihin motorunun uluslar de\u011fil, k\u00fcresel bir sistem oldu\u011fudur. Bu sistem, merkezdeki “\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” finanse etmek i\u00e7in \u00e7evrede “\u00f6zg\u00fcr olmayan” eme\u011fi ac\u0131mas\u0131zca s\u00f6m\u00fcrm\u00fc\u015f; tek bir d\u00fcnya imparatorlu\u011funun hantal yap\u0131s\u0131 yerine, rekabet\u00e7i devletlerin sermaye birikimini te\u015fvik eden “korumac\u0131” \u015fiddeti sayesinde y\u00fckselmi\u015f ve Avrupa’n\u0131n hegemonyas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir kader de\u011fil, bu yap\u0131sal avantajlar\u0131n bir sonucu olarak ortaya koymu\u015ftur. Bu fikirler, tarihi sadece ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f olaylar\u0131n bir kayd\u0131 olarak de\u011fil, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki k\u00fcresel e\u015fitsizlikleri, zenginlik ve yoksulluk d\u00f6ng\u00fclerini \u015fekillendiren canl\u0131 ve devam eden bir s\u00fcre\u00e7 olarak g\u00f6rmemizi sa\u011flar. Wallerstein’\u0131n merce\u011fi, bize tarihin bug\u00fcn\u00fc nas\u0131l in\u015fa etti\u011fini g\u00f6sterir. Bu da bizi \u015fu kritik soruyla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131r: E\u011fer y\u00fczlerce y\u0131l \u00f6nce kurulan bu merkez-\u00e7evre ili\u015fkileri bug\u00fcn hala d\u00fcnyam\u0131z\u0131 \u015fekillendiriyorsa, k\u00fcresel adalet ve e\u015fitlik i\u00e7in bu bize ne gibi sorumluluklar y\u00fckl\u00fcyor?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarihe Bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 Sarsan Bir Teori Tarihi genellikle y\u00fckselen ve d\u00fc\u015fen imparatorluklar\u0131n, sava\u015fan ve bar\u0131\u015fan uluslar\u0131n bir hikayesi olarak \u00f6\u011freniriz. \u0130ngiltere sanayi devrimini ba\u015flatt\u0131, \u0130spanya Amerika’y\u0131 fethetti, Fransa devrim yapt\u0131. Peki ya bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 temelde yanl\u0131\u015fsa? Ya uluslar\u0131 de\u011fil de daha b\u00fcy\u00fck, k\u00fcresel bir sistemi merkeze almam\u0131z gerekiyorsa? Tarihsel sosyolog Immanuel Wallerstein’\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an eseri […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kavramlarkuramlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=503"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":505,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/503\/revisions\/505"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sosyolojikalan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}